Interactieve conferentie Taal & Gezondheid in Ziekenhuis Rivierenland

In het Ziekenhuis Rivierenland in Tiel vond op woensdag 12 juni 2019 de conferentie Taal & Gezondheid plaats. Naast enkele deskundigen die de link legden tussen taal en gezondheid, bestond het programma uit een aaneenschakeling van nieuwtjes: de opening van een servicepunt in het ziekenhuis, de lancering van ‘De Eenvoudige Tool Mijn Positieve Gezondheid’ en het ondertekenen van de pledge ‘Alles is Gezondheid’. De inzet van acteurs die dagelijkse situaties van laaggeletterden nabootsten, maakte deze conferentie extra interactief.

Thema conferentie 

De conferentie legde de verbinding tussen taal en gezondheid. Iedereen heeft wel eens te maken met gezondheidsproblemen. Het overgrote deel van de patiënten spreekt de taal van de artsen niet. Als je laaggeletterd bent, kun je de verkregen informatie van de dokter niet goed nalezen of opzoeken. Het niet volledig begrijpen van de adviezen van een arts kan ernstige gevolgen hebben voor de patiënt.

Moeilijke taal 

Hoogleraar Maurice de Greef (Vrije Universiteit van Brussel) begint zijn presentatie met het voorlezen van een bijsluiter van een veelgebruikt medicijn. Zelfs voor hoogopgeleiden is het begrijpen van een bijsluiter een uitdaging. Dit bewijst de hoogleraar als hij de onbegrijpelijke woorden aan het publiek voorleest. Taalambassadeurs in het publiek beamen dat de tekst in bijsluiters moet veranderen: “Waarom staat het vol met Latijnse woorden?”, wordt er gevraagd. 

De zaal vol werknemers uit het Ziekenhuis Rivierenland lijken geïnspireerd door de presentaties en door de aanvullingen van ex-laaggeletterden uit het publiek. Sommigen kijken met schaamte terug naar hun eigen handelen met patiënten, of beter gezegd, het niet handelen. Artsen herkennen het niet altijd als iemand de informatie niet volledig begrijpt. Als ze dit wel door hebben, is het lastig om met de patiënt hierover in gesprek te gaan. De handelingsverlegenheid is groot. José Keetelaar van de GGD Gelderland-Zuid verwoordt dit mooi: “De patiënt moet een drempel over om het te zeggen, maar wij moeten ook een drempel over om er naar te vragen.”  

De boodschap van De Greef is dat wij er voor moeten zorgen dat we laaggeletterden zelf kunnen laten veranderen, dat ze zelf de stap nemen. Wij kunnen hen hierbij helpen. 

Ziekenhuis Rivierenland opent servicepunt 

Paul Verhoeven, bestuursvoorzitter van het Ziekenhuis Rivierenland, vindt dat patiënten beter geholpen moeten worden met de problemen waar ze tegen aan lopen die te maken hebben met taal. Dit ziekenhuis is de ideale plek voor een servicepunt waar patiënten terecht kunnen met vragen over brieven, formulieren en bijsluiters. Jaarlijks lopen hier honderdduizenden mensen, uit heel Rivierenland, door de gang.  

Het Oranje Servicepunt - dat aan de eind van de conferentie feestelijk geopend werd door Lisanne van Iterson van Stichting Lezen & Schrijven en Paul Verhoeven, wordt volledig bemand door vrijwilligers. De grote groep vrijwilligers zijn speciaal getraind om deze mensen te helpen met hun taal-gerelateerde vraag. Dit sluit goed aan op het zetje waar Maurice de Greef het over heeft. 

Positieve gezondheid 

Vervolgens enthousiasmeerde Machteld Huber (Institute for Positive Health) de zaal met het begrip ‘Positieve Gezondheid’. Volgens haar is de huidige term gezondheidszorg niet correct, omdat de nadruk voornamelijk op ziekte ligt. Er gaat bijna geen geld naar preventie. Huber wil dat de nadruk meer op gezondheid komt te liggen. Gezondheid is niet alleen het ontbreken van ziektes, maar gezondheid gaat over het hele leven, zoals de zin van het leven en sociale inclusie. De vraag is: wat kun je zelf doen om gezond te blijven?  

Er wordt door dokters altijd verteld wat iemand móét veranderen, maar er wordt nooit gevraagd wat iemand wíl veranderen. Mensen veranderen pas als ze iets willen veranderen. De tool Mijn Positieve Gezondheid kan hierbij helpen. Het is een vragenlijst die mensen inzicht geeft in zichzelf, zoals “wat vindt je prettig?” en “wat zou je willen veranderen?”. Deze vragen maakt je bewust van je leven.  

Eenvoudige tool Mijn Positieve Gezondheid 

Vandaag hadden we de eer om de lancering van de eenvoudige versie van de tool bij te wonen. De “Eenvoudige tool Mijn Positieve Gezondheid” is te vinden op http://www.eenvoudigetool.nl. De eenvoudige versie is speciaal ontwikkeld voor mensen die moeite hebben met lezen. De digitale versie heeft een voorleesfunctie en is getest door de doelgroep. De tool is ontwikkeld door Bibliotheek Rivierenland, GGD Gelderland-Zuid, GGD Amsterdam, Pharos, Stichting Lezen & Schrijven en Institute for Positive Health. Het eerste papieren exemplaar van de eenvoudige versie werd overhandigd aan taalambassadeur José Brunselaar. 

Acteur speelt laaggeletterde 

Om het publiek nog beter te laten voelen wat voor moeilijkheden een laaggeletterde tegen kan komen in het dagelijks leven, werden drie stellingen gegeven die een panel en het publiek moesten beantwoorden. Deze stellingen werden op een goede en grappige manier in context geplaatst door acteurs. Een van de stellingen was: “Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven weten prima zelf keuzes te maken”. Om de stelling te introduceren deed een van de acteurs zich voor als een buurman die niet goed kan lezen en schrijven. Hij koopt voor zijn buurvrouw sap bij de Ecoplaza, omdat zijn buurvrouw altijd gezond eet en drinkt. De buurman ziet fruit op de verpakking staan en neemt daarom aan dat het een gezond product is. De toneelstukjes spraken echt tot de verbeelding en hiermee kwam de discussie in de zaal goed op gang. 

De Pledge van Alles is Gezondheid 

Om er voor te zorgen dat er ook in de toekomst samen wordt gewerkt aan een gezonde leefstijl van laaggeletterde inwoners werd er een groepspledge ondertekent van Alles is Gezondheid. Alle initiatiefnemers van SamenWel! zetten hun handtekening: Bibliotheek Rivierenland, GGD Gelderland-Zuid, Ziekenhuis Rivierenland, Rijnbrink, Rabobank West Betuwe, Omroep Gelderland en FruitDelta. 

SamenWel! is een platform over gezond leven in Rivierenland. Op het platform zijn filmpjes te zien en alle activiteiten in de buurt die te maken hebben met samen eten, bewegen en ontspannen. Wil je meer informatie over SamenWel!? Ga dan naar www.samenwel.nl.  

Deze conferentie was georganiseerd door Samenwel! in samenwerking met Bibliotheek Rivierenland, GGD Gelderland-Zuid, Ziekenhuis Rivierenland, Alles is Gezondheid en Stichting Lezen & Schrijven.