Samenwerken met vrijwilligers: 1 + 1 = 3

Contour de Twern in Tilburg is een brede maatschappelijke organisatie. Contour de Twern is actief op het gebied van opbouwwerk, buurtbemiddeling, palliatieve zorg, ondersteuning van ouders en kinderen, ondersteuning van jongeren met problemen en ondersteuning van vrijwilligersorganisaties. Eén van de programma’s van Contour de Twern is ‘Samenspraak’. Bij Samenspraak kunnen anderstaligen op een informele, gezellige manier Nederlands spreken. Marij van Alphen coördineert dit programma. Dit doet zij samen met een aantal coördinerende vrijwilligers en vrijwilligers die actief zijn als taalmaatje. Zij weet dus alles over het werven, opleiden en begeleiden van vrijwilligers en vertelt er met veel enthousiasme en betrokkenheid over. “De coördinerende vrijwilligers zijn mijn collega’s en ze dragen bij aan het beleid van de organisatie.”
 

Bijdragen aan beleid

Marij waardeert de vrijwilligers enorm. “Samen met enkele vrijwilligers coördineer ik de taaltrajecten. Ik zie deze vrijwilligers als mijn collega’s. Zij doen immers hetzelfde als ik, al heb ik dan andere bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Vrijwilligers dragen ook bij aan het beleid bij Samenspraak en breder via de vrijwilligersadviesraad. Contour de Twern zou het werk niet kunnen doen zonder vrijwilligers, dus dan moet je ze ook een stem geven. We zorgen er ook voor dat we een warme club zijn voor de vrijwilligers.”

Samenwerken met vrijwilligers: 1 + 1 = 3

Maatwerk

Door samen te werken met vrijwilligers, wordt Marij’s team alleen maar sterker. “Ik heb een bepaalde set vaardigheden en kwaliteiten, maar de vrijwilligers ook. Ik neem mensen aan en zet ze zo in dat ik het beste uit hen en zij uit zichzelf kunnen halen. Dan is 1 + 1 = 3. Dat geldt voor de coördinerende vrijwilligers maar ook voor de taalvrijwilliger.”

Traject

Bij een taaltraject is er meestal een 1-op-1-begeleiding van een anderstalige door een taalvrijwilliger. “Taal is zo ongelooflijk belangrijk om je plek te vinden in Nederland. We hebben 137 vrijwilligers, Persoonlijk begeleid ik 55 trajecten. In totaal begeleiden we 150 trajecten op jaarbasis. We voeren vooraf een intakegesprek met de vrijwilliger, dan is er een gesprek met de vrijwilliger en de anderstalige om te kijken of er een klik is. Vervolgens voeren we evaluatiegesprekken na 1, 4, 7 en 10 maanden. De cursisten maken toetsen Sociale Inclusie aan de start en aan het einde van het traject, daarmee krijgen we inzichtelijk wat de ondersteuning de anderstaligen heeft gebracht.

Grenzen bewaken

Marij kijkt ook goed naar de taken van de vrijwilliger. “Vrijwilligers vinden het soms lastig om ‘nee’ te zeggen tegen mensen. “Zelf ben ik vrijwilliger geworden bij een gezin toen ik hier kwam werken, daardoor weet ik hoe moeilijk dat is. De vrouw van dat gezin bleek zwanger te zijn. Ik merkte dat er cultuurverschillen zijn in hoe open je met zwangerschap omgaat en in verschillen tussen mannen en vrouwen. Ik heb de zwangerschapsbegeleiding van die mevrouw gedaan en was er ook privé veel mee bezig, ik bedacht bijvoorbeeld wat voor spullen ze nog nodig hebben. In de gesprekken met de vrijwilligers heeft Marij het daarover. “We bespreken met de vrijwilligers dan ook regelmatig of iemand meer tijd steekt in de begeleiding dan vooraf afgesproken, zo ja dan kijken we samen de redenen en de oplossingen.”

Werven en opleiden

Bij het aannemen van vrijwilligers heeft Marij snel in de gaten of het gaat werken. “Allereerst moet je een klik hebben met een vrijwilliger en moet het duidelijk zijn dat de vrijwilliger iets te bieden heeft, iets toevoegt. Sinds een aantal maanden werkt er hier een coördinerende vrijwilliger. Zij is een stuk jonger dan de andere mensen uit het team waardoor er nieuwe energie komt. En ze is kunstenaar en kijkt ook met een creatieve blik naar wat we nodig hebben. Daar ben ik zo blij mee! Op onze site staat altijd een vacature voor een vrijwilliger voor Samenspraak. Maar we hebben eigenlijk geen moeite om vrijwilligers te krijgen. Na de intake volgen de vrijwilligers de taalvrijwilligerstraining van Stichting Lezen & Schrijven, hier uitgevoerd door ROC Tilburg.”

Rol roc

Ook organiseren ze elk jaar vier themabijeenkomsten voor de vrijwilligers met diverse onderwerpen, zoals: ‘hoe geef ik op een goede manier feedback’, of ‘hoe schat ik een niveau in’. De roc-docenten zijn voor de vrijwilligers ook een vraagbaak. En telefonisch bereikbaar.

Ontmoet & groet

Behalve de gesprekken die Marij voert met de vrijwilligers, worden er ook bijeenkomsten georganiseerd. “We organiseren vier keer per jaar ‘groet- & ontmoetbijeenkomsten’. Daar worden de anderstalige en de taalvrijwilligers samen uitgenodigd. Mensen gaan met behulp van een leuke werkvorm aan de slag met taal. Het is ook inspirerend voor de vrijwilligers en de cursisten om elkaar te ontmoeten. Het belangrijkste doel is dat de anderstalige een gezellige bijeenkomst hebben en lol hebben in het leren. Deze werkvormen komen vaak vanuit de vrijwilligers zelf. Zo was er een vrijwilliger die ook lid was van een fotoclub. De fotoclub had foto’s gemaakt van spreekwoorden. Een aantal van die foto’s zijn bekeken door de anderstalige. Dat was lastig omdat het om overdrachtelijk taalgebruik ging. Maar ondanks dat ik dacht dat het te moeilijk zou zijn, was ik aan het einde van de avond ontroerd omdat ik zag dat mensen er zoveel plezier in hadden. Mensen kwamen met spreekwoorden uit hun eigen taal die ook een overdrachtelijke betekenis hadden. Dat je daar een gesprek over kunt voeren vind ik fantastisch.”

Omgaan met cultuurverschillen

De vrijwilligers vormen een afspiegeling van de maatschappij. “De vrijwilligers zijn van 18 tot in de 80. Het loopt niet altijd even soepel. Zo hadden we laatst bijvoorbeeld een anderstalige die het wat ruimer nam met de afspraken. Daardoor kwam hij vaak te laat, of soms helemaal niet. Dat is dan lastig want wij zijn gewend op uur en tijd af te spreken. Het is dan samen zoeken hoe hier mee om te gaan zodat een koppeling niet voortijdig afgebroken wordt door irritatie hierover.

Beëindigen

“Vrijwilligers gaan bij ons in principe aan de slag voor één jaar, gedurende één traject. Wat we wel vaak zien is dat de contacten dan zo leuk zijn dat vrijwilliger en anderstalige contact houden, maar dat is dan op eigen initiatief. Wij moeten namelijk de trajecten formeel stoppen omdat er anders geen doorstroom is. En over de doorstroom van de anderstalige denken we ook na. Tijdens het traject bespreekt de vrijwilliger al met de anderstalige wat iemand na het traject nog zou willen doen.

Raken

Wat Marij leuk vindt aan deze baan is het contact met anderen. “Door elk contactmoment leer je weer wat meer over jezelf. Als mens heb ik veel geleerd, bijvoorbeeld wat krachtiger bij mijn mening te blijven, mijn eigen grenzen aangeven en dingen bespreekbaar maken. Ik laat mezelf raken door de mensen met wie ik omga. Het is geweldig om dit werk te mogen doen!”
Meer weten?

Wilt u meer weten over het taalnetwerk in Tilburg? Neem dan contact op met Monique Peters, projectleider in Midden-Brabant, via monique@lezenenschrijven.nl.