Taalpuntdocenten Hanneke en Liesbeth nemen afscheid in Kampen

Voordat Taal voor het Leven startte waren Hanneke van Vilsteren en Liesbeth de Lange al betrokken bij de aanpak van laaggeletterdheid in Kampen als docenten bij het roc. In 2013 sloten zij aan bij het project van Stichting Lezen & Schrijven als Taalpuntdocent. Ze brachten de leervraag van laaggeletterde deelnemers in kaart en zochten op basis hiervan passend taalaanbod. Daarnaast waren zij coach en trainer van de taalvrijwilligers in Kampen en speelden ze een belangrijke rol bij het begeleiden van Taalambassadeurs. Na jaren trouwe dienst dragen zij nu hun taak over aan Valerie Kiesouw.

Maandagavond 25 juni namen Hanneke en Liesbeth afscheid. Tijdens hun laatste Taalcafé, de ontmoetingsplek voor laaggeletterde inwoners van Kampen, werden zij geïnterviewd door Taalambassadeur Wilfred ten Have.

Sterker worden

Wilfred is benieuwd naar hoe Hanneke en Liesbeth het hebben ervaren om hem en zijn medecursisten te helpen. Liesbeth vertelt dat juist deze cursisten de reden zijn waarom ze dit werk doet. “Het contact met de cursisten is heel prettig. Maar je weet ook dat er hobbels zijn: er worden niet altijd gelijk glanzende resultaten geboekt en het begeleiden brengt soms ook teleurstellingen met zich mee – voor de mensen zelf en voor ons. Maar samen slaan we ons door dit proces en het levert uiteindelijk een hoop op. Daar doe je het voor!”

Hanneke: “Een cursist sprak over hoe vreselijk hij zijn basisschooltijd vond. Nu we het er over hebben, komen de emoties weer boven. Maar door taalles is hij sterker geworden. Hij durft veel meer en dat heb ik bij jou, Wilfred, ook gezien. Daarom doen wij dit werk. We zien dat mensen groeien en zelfverzekerder worden. Het gaat er niet eens om of je ‘wordt’ nu schrijft met een ‘d’ of met ‘dt’. Dat is niet zo belangrijk.”

Taalpuntdocenten Hanneke en Liesbeth nemen afscheid in Kampen Hanneke van Vilsteren en Liesbeth de Lange, Taalpuntdocenten Kampen

Blij maken

Liesbeth: “Je hoort deelnemers vaak zeggen: ‘er is een wereld voor mij open gegaan’. En dat vind ik prachtig, dat ontroert me. Maar helaas hoor je ook akelige verhalen. Over een meneer bijvoorbeeld die door ons is begeleid. Toen hij vroeger moest lezen op de lagere school, moest hij zijn handen naast zijn boekje leggen. Als hij dan iets verkeerd las, kreeg hij een pets op zijn handen.” 

Hanneke vervolgt: “Het is moeilijk om deze mensen naar de les te krijgen. Zij hebben een enorme hekel aan school door dit soort ervaringen. Het is heel jammer als ze niet naar het Taalpunt komen, want daar kunnen we mensen echt blij maken.” Liesbeth reageert: “En ook nog velen niet, natuurlijk! Als je die getallen hoort, schrik je er van. Toen wij begonnen was er sprake van ongeveer of 1,5 miljoen laaggeletterden die moeite hebben met lezen en schrijven. En vandaag de dag is er spraken van 2,5 miljoen volwassenen in Nederland die niet goed kunnen lezen, schrijven en/of rekenen.”

Toegankelijke dienstverlening

Liesbeth: “Onze maatschappij is veel ingewikkelder is geworden. Ik vind het een kwalijke zaak dat een grote groep mensen hierdoor niet mee kan doen. Alles moet via de computer en bellen is vaak al niet meer mogelijk. Vaak moeten mensen noodgedwongen informatie opzoeken op internet of ingewikkelde formulieren invullen. Als dit niet lukt, heb je gewoon pech gehad.” Stichting ABC speelt hier op in met testpanels met Taalambassadeurs. Een organisatie kan het testpanel met ervaringsdeskundigen vragen om kritisch te kijken naar de toegankelijkheid van hun dienstverlening. De ambassadeurs bekijken folders, websites of doorlopen processen binnen de dienstverlening van een organisatie en geven hier vanuit hun oogpunt feedback op. Wilfred is blij met deze ontwikkeling.

Toch voelt het voor Liesbeth soms als vechten tegen de bierkaai. “We moeten kritisch blijven kijken naar hoe de samenleving is ingericht. Mensen die wel goed kunnen lezen en schrijven moeten weten dat er ook mensen zijn die er moeite mee hebben. Het wordt te snel vanzelfsprekend dat iedereen het maar begrijpt en zich kan redden. Er wordt van je verwacht dat je met een computer om kunt gaan, en anders moet je het maar leren. Het is goed om te beseffen dat dit niet voor iedereen een mogelijkheid is.”

Frisse blik

Wilfred vraagt of Hanneke en Liesbeth het jammer vinden dat ze stoppen. Daar raakt Wilfred een gevoelige snaar. Ja, ze vinden het allebei heel jammer. Liesbeth: “Aan alles komt een eind en dat is ook goed. We zijn blij met onze opvolgster. Er komt een frisse blik en dat is goed.” Hanneke: “Als je iets jarenlang doet en er komt een ander die met nieuwe energie, en waarschijnlijk met nieuwe ideeën aan de slag gaat, dan is dat goed.”

Liesbeth: “Wij deden het ook al belachelijk lang hoor. Vanaf 1980 al! Wat dat betreft hebben wij de hele ontwikkeling van de aanpak van laaggeletterdheid gezien. In 1980 begon het allemaal bij het roc met vrijwilligers. Daarna is de volwasseneneducatie steeds verder geprofessionaliseerd: er kwam een opleiding voor en het lesgeven aan volwassenen werd een betaalde baan. Vervolgens werd er bezuinigd en kwamen de vrijwilligers weer terug. Zo’n golfbeweging zie je vaak. We lezen heel graag nog eens in de krant dat het aantal laaggeletterden flink is teruggedrongen. 0% is een droom, maar het zou al heel mooi zijn als het behoorlijk teruggedrongen wordt.”

Verslaafd aan maandagavond

Tot slot wil Wilfred weten wat Hanneke en Liesbeth nu met hun vrije tijd gaan doen. Hanneke geeft een compliment: “Jouw vragen zijn professioneel, Wilfred!”. Om vervolgens te vertellen dat zij en Liesbeth inmiddels verslaafd zijn geraakt aan de maandagavond bij het Taalcafé en dat ze besloten hebben om zich op die avond te blijven inzetten. Maar dan in Zwolle, waar ze allebei wonen. Liesbeth zegt dat ze denken aan een lesgroepje en natuurlijk wel met taal. Daarnaast blijven Hanneke en Liesbeth ambassadeurstrainingen geven. Dat vinden ze het leukst!

Taalpunt in Kampen

In Kampen is het percentage laaggeletterden hoger dan het landelijke gemiddelde. Het Taalpunt brengt vraag en aanbod binnen de gemeente op het gebied van laaggeletterdheid samen. Het Taalpunt Kampen is gevestigd in de Bibliotheek in de Stadskazerne op de eerste verdieping. Zowel Nederlandstaligen als anderstaligen bezoeken het Taalpunt. Tijdens de intake wordt besproken wat de cursist wil leren. In overleg wordt daar een passend programma bij gezocht.
Valerie Kiesouw neemt het stokje per 1 juli 2018 over van Hanneke en Liesbeth.

Interviewer: Wilfred ten Have, Taalambassadeur
Tekst: Valerie Kiesouw, Taalpuntdocent Kampen per 1 juli 2018